220 kVli «Yuksak» podstansiyasini modernizatsiya qilish va rekonstruksiya qilish (Toshkent shahri)

Loyihalash institutimiz «Magistral elektr tarmoqlari podstansiyalarini modernizatsiya qilish va rekonstruksiya qilish» (I bosqich) dasturi doirasida «Ishchi loyiha» bosqichidagi kompleks loyiha-smeta hujjatlarini muvaffaqiyatli ishlab chiqishni yakunladi. Hozirgi kunga qadar qurilish-montaj ishlari ham yakunlanib, obyekt muvaffaqiyatli foydalanishga topshirildi.

Loyiha buyurtmachisi: «O‘zbekiston milliy elektr tarmoqlari» AJ («Toshkent MET» filiali).

Loyiha tavsifi va obyektning ahamiyati

220/110/35/10/6 kVli «Yuksak» podstansiyasi Toshkent shahrining Yakkasaroy tumanida joylashgan. U poytaxt energetika infratuzilmasining eng muhim obyektlaridan biri bo‘lib, elektr energiyasini qabul qilish, transformatsiya qilish va taqsimlashni ta’minlaydi hamda ishonchlilikning I va II toifasiga mansub iste’molchilarni uzluksiz elektr energiyasi bilan ta’minlaydi.

Yangilangan «Yuksak» podstansiyasining asosiy o‘ziga xosligi shundaki, u O‘zbekistondagi ilg‘or va ekologik xavfsiz yopiq turdagi texnologiyalar asosida to‘liq barpo etilgan, yuqori ishonchlilikka ega bo‘lgan birinchi kompakt energetika obyektidir.

Asosiy texnik va loyiha yechimlari:

Modernizatsiya jarayonida ochiq taqsimlash qurilmalaridan (OTQ) zamonaviy, ichki o‘rnatiladigan SF₆ gaz izolyatsiyali komplekt taqsimlash qurilmalariga (KRUE) o‘tish amalga oshirildi. Buning uchun mavjud zich qurilish sharoitida yangi bino va inshootlar majmuasi loyihalashtirilib, barpo etildi:

• Gaz izolyatsiyalangan kommutator majmualari: KRUE-220 kV va KRUE-110 kV uchun alohida binolar qurildi. KRUE-35 kV uskunalari esa Umumstansiya boshqaruv pulti (OBP)ning uch qavatli birlashtirilgan binosiga joylashtirildi.
• Quvvatni oshirish: ikkita avtotransformator quvvati 250 MVA (220/110/10 kV) bo‘lgan yangi va yanada qudratli agregatlarga almashtirildi. Shuningdek, T-1 transformatori ham 63 MVA (110/35/6 kV) quvvatli yangi transformatorga almashtirildi.
• 6–10 kV taqsimlash qurilmalari: shkaf tipidagi 6 kV va 10 kV yopiq taqsimlash qurilmalari uchun ikkita alohida bino qurildi.
• Rele himoyasi va avtomatika: tarmoqni boshqarish va himoyalash zamonaviy mikroprotsessorli tizimlarga o‘tkazildi. OBP binosida xodimlarni elektromagnit nurlanishdan himoya qilish maqsadida devorlar, pol va shift maxsus metall to‘r bilan ekranlashtirildi.

• Xavfsizlik va avtomatlashtirish: elektr energiyasini tijorat va texnik hisobga olishning uch pog‘onali avtomatlashtirilgan tizimi (AIIASKUE) joriy etildi. SF₆ gazli zallarning xavfsizligi gaz muhitini (SF₆ sizib chiqishini) uzluksiz avtomatik monitoring qilish tizimi hamda avariya ventilyatsiyasi bilan o‘zaro bog‘langan himoya mexanizmlari orqali ta’minlanadi.
• Muhandislik infratuzilmasi: yarim yerosti va yerusti kabel kanallari, 100 va 200 m³ hajmdagi moy yig‘ish rezervuarlari, nasos stansiyasiga ega avtomatik yong‘in o‘chirish tizimi hamda har biri 400 m³ hajmdagi ikkita suv zaxirasi rezervuari loyihalashtirildi.

«Yuksak» podstansiyasi loyihasining muvaffaqiyatli amalga oshirilishi institutimiz muhandislarining zamonaviy, yuqori texnologiyali va kompakt energetika obyektlarini xalqaro ishonchlilik hamda ekologik xavfsizlik standartlariga muvofiq loyihalash borasidagi yuksak malakasini tasdiqlaydi.

CA Issiqlik energetikasi – 2026: Markaziy Osiyo energetikasi katta o‘zgarishlar arafasida: Hasan Alimov bilan eksklyuziv intervyu.

Energetika obyektiga bag‘ishlangan maxsus reportaj efirga uzatildi. Unda 220/110/35/10/6 kVli «Yuksak» podstansiyasining SF₆ gaz izolyatsiyali komplekt taqsimlash qurilmasi (KRUE) haqida so‘z yuritiladi. Mazkur podstansiya O‘zbekistondagi zamonaviy texnologiyalar majmuasi bilan jihozlangan ilk kompakt podstansiya hisoblanadi.